หน้าที่และความสำคัญของธาตุอาหารเสริมพืช

ธาตุอาหารเสริมพืช(Plant Micronutrients) ประกอบด้วย ธาตุทองแดง(Copper), ธาตุแมงกานีส(Manganese), ธาตุโบรอน(Boron), ธาตุสังกะสี(Zinc)

ธาตุทองแดง

หน้าที่สำคัญของธาตุทองแดง

• ทำหน้าที่ในการช่วยสร้างสารคลอโรฟีลล์(สีเขียว)ในพืช
• ทำหน้าที่เพิ่มความหวานในผลไม้
• ทำหน้าที่เพิ่มกลิ่นในผลไม้และผัก
• ทำหน้าที่เพิ่มความเข้มของสี
• เป็นตัวจักรสำคัญในการสังเคราะห์แสง
• เป็นตัวจักรสำคัญในระยะการผลิตดอกและผล
• เร่งปฏิกิริยาของเนไซม์ในพืช
• ผลิตเอนไซม์ที่มีหน้าที่ในการหายใจของพืช
• เมื่อมีการขาดธาตุทองแดงในพืชจะทำให้พืชขาดธาตุอื่น ๆ ด้วยรวมทั้งธาตุไนโตรเจน
• ธาตุทองแดงเป็นธาตุที่ไม่เคลื่อนย้ายจากใบแก่ไปสู่ใบอ่อนที่แตกออกมาใหม่ ดังนั้นต้องฉีดพ่นให้อยู่เสมอเมื่อมีใบอ่อนออกมา
• พืชต้องการธาตุทองแดงในปริมาณน้อยแต่ก็ขาดไม่ได้เพื่อการเจริญเติบโต

สภาพแวดล้อมที่พืชขาดธาตุทองแดง

• ในดินที่มีความเป็นกรดเป็นด่าง(pH) 4.5-5.0 และ 7.0 ขึ้นไป
• ในดินที่มีอินทรีย์วัตถุสูงเพราะดินชนิดนี้จะไม่ยึดธาตุทองแดงไว้
• ในดินทรายที่มีน้ำซึมลึกพาเอาธาตุทองแดงลงไปมาก
• ในดินที่มีธาตุฟอสฟอรัสสูง ทำให้พืชดูดธาตุทองแดงได้น้อย
• ในดินที่มีอนุมูลเป็นจำนวนมากของธาตุอลูมินั่ม ธาตุสังกะสี, ธาตุเหล็ก ธาตุแมงกานีส

การแสดงอาการของพืชที่ขาดธาตุทองแดง

• มีข้อใบสั้น
• ยอดที่เกิดใหม่จะแสดงอาการตายจากปลายยอดลงมา
• ใบจะมีสีซีดและจะไหม้ตายไปในที่สุด
• ในพืชพวกมะเขือใบจะหนาและมีสีเขียวเข้ม ใบอ่อนจะม้วนขึ้นมีจุดสีจาง ๆ และในใบแก่จะเหี่ยวเฉาเหมือนอาการขาดน้ำ
• ถ้าพืชขาดมากจะทำให้พืชเติบโตช้า

ธาตุแมงกานีส

หน้าที่สำคัญของธาตุแมงกานีส

• ธาตุแมงกานีสที่พบในดินอยู่ในรูปของแมงกานีสไดออกไซด์และในรูปที่เป็นไฮเดรตหรือรูปของไอออนประจุบวก
• เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาของเอนไซม์ต่าง ๆ ในพืช
• ช่วยในการหายใจของพืช เกิดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์
• ช่วยสังเคราะห์แสงทำให้เกิดสารคลอโรฟีลล์(สีเขียวในพืช)
• ช่วยเปลี่ยนพลังงานแสงอาทิตย์ให้เป็นพลังงานเคมี
• ช่วยในการสังเคราะห์โปรตีนในพืชให้เป็นแป้ง เป็นน้ำตาลโดยเฉพาะในผลไม้ที่รับประทานหวานจะมีความหวานเพิ่มขึ้น
• ช่วยให้พืชที่ปลูกใหม่ไม่แคระแกร็น แต่จะช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้ดีขึ้น
• ช่วยให้ใบพืชสมบูรณ์ไม่เหี่ยวเฉาและเหลืองซีด

การแสดงอาการของพืชที่ขาดธาตุแมงกานีส

• แสดงอาการใบเหลือง ต้นแคระแกร็นไม่เจริญเติบโต
• ใบแก่ที่แตกออกมาจะซีดขาว
• ใบแก่มีจุดสีน้ำตาล ปลายใบแห้ง
• ใบห้อยลงและเหี่ยวเฉา
• ยอดอ่อนจะแห้งตาย
• ในผลไม้รับประทานหวานจะมีความหวานน้อย

ธาตุโบรอน

หน้าที่สำคัญของธาตุโบรอน

• พืชดูดธาตุโบรอนในรูปของกรดบอริคและในรูปของบอเรทอิออนผ่านทางระบบราก ผ่านทางท่อน้ำเช่นเดียวกับแคลเซียมอิออน
• พืชต้องการโบรอนในปริมาณน้อยเพื่อการเจริญเติบโตแต่จะขาดไม่ได้ เราพบว่าโบรอนมีส่วนสำคัญในขบวนการสร้างโปรตีน, แป้ง ขบวนการหายใจของพืชและขบวนการสร้างฮอร์โมนต่าง ๆ ของพืช
• โบรอนมีส่วนสำคัญในการพัฒนาเซลล์ของพืช ถ้าขาดโบรอนเซลล์ของพืชจะไม่พัฒนา
• โบรอนมีส่วนสำคัญในขบวนการสร้างแป้งและน้ำตาล ขบวนการออกดอกและขบวนการเคลื่อนย้ายฮอร์โมนพืชต่าง ๆ ถ้าพืชขาดโบรอนจะทำให้การออกดอกและติดผลลดลง
• โบรอนจะช่วยเคลื่อนย้ายแป้งและน้ำตาลจากใบไปสู่ผล ถ้าขาดโบรอนแป้งและน้ำตาลก็จะถูกสะสมมากไว้ที่ใบพืชจะทำให้ใบหนาและสีเขียวเข้ม
• โบรอนมีส่วนสำคัญช่วยให้เซลล์ของพืชยาวขึ้นและช่วยการงอกของถั่วดีขึ้น
• พืชที่ขาดโบรอนจะเกิดจุดขาวด่างที่ใบและขอบใบจะเป็นสีน้ำตาลม้วนงอและแห้งตายในที่สุด
• โบรอนช่วยในขบวนการสังเคราะห์แสงเพื่อสร้างแป้งและน้ำตาล
• พืชที่ขาดโบรอนจะทำให้ผนังเซลล์ของท่อน้ำท่ออาหารบางและเปราะ
• ในหัวมันฝรั่งถ้าขาดโบรอนเวลาผ่าจะเกิดสีน้ำตาลที่เนื้อเร็วขึ้น ซึ่งไม่เหมาะสำหรับขบวนการอุตสาหกรรม(ในผลไม้บางชนิดก็แสดงอาการเช่นนี้)
• พืชที่ขาดโบรอนจะทำให้ขบวนการสร้างกรดนิวคลีอิค(Nucleic acid) ลดลง กรดนิวคลีอิคมีส่วนสำคัญในขบวนการพัฒนาเซลล์ของพืช
• โบรอนช่วยเสริมสร้างไวตามินบี 1, ไวตามินซี, ไบโอตินและแคโรทีนในผลไม้
• พืชต้องการโบรอนมากในช่วงออกดอกเพื่อสร้างความแข็งแรงของท่อเกสรดอก(Pollentubes) และขบวนการผสมเกสรของดอก(Pollination)
• โบรอนมีความสำคัญในการติดผล(Fruit setting)
• ในพืชตระกูลถั่วโบรอนมีความสำคัญในขบวนการสะสมไนโตรเจน(Nitrogen fixation) ที่ปมราก(Nodule)
• โบรอนช่วยให้พืชมีความทนทานต่ออากาศหนาวเย็น(Frost resistance)

สภาพแวดล้อมที่พืชขาดธาตุโบรอน

• ในดินเหนียวและดินเป็นด่างจะขาดธาตุโบรอน
• โบรอนเป็นธาตุที่แทบจะไม่เคลื่อนย้ายในพืช ฉะนั้นในช่วงที่พืชกำลังเจริญเติบโตพืชจำเป็นต้องได้รับโบรอนอย่างพอเพียง
• โบรอนที่เกิดประโยชน์ต่อพืชจะลดลงเมื่อดินมี pH สูงขึ้น ดังนั้นเมื่อเราปรับดินด้วยปูนทำให้ดินมีค่า pH สูงขึ้นในขณะที่พืชกำลังเจริญเติบโตจะทำให้พืชใช้ประโยชน์จากโบรอนในปริมาณจำกัดได้
• ปฏิกิริยาในกรณีที่เกษตรกรให้ปุ๋ยไนโตรเจนหรือฟอสเฟตมากเกินไป พืชก็ต้องการโบรอนเพิ่มมมากขึ้นด้วยเช่นกันและการใส่ปุ๋ยโพแทสเซียมมมากเกินไปเป็นเหตุให้พืชขาดโบรอนได้
• ในดินปนทราย ดินที่มีอินทรีย์วัตถุต่ำและในดินที่มีสภาพเป็นกรดจัดหรือดินเปรี้ยวโบรอนจะถูกชะล้างได้ง่าย
• ขณะที่พืชเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วพืชจะมีการใช้โบรอนอย่างต่อเนื่องตลอดการเจริญเติบโต
• พืชจะขาดโบรอนได้ง่ายขณะที่พืชกำลังแตกกิ่งก้านสาขาอย่างรวดเร็ว หรือกำลังออกดอกหรือช่วงกำลังแห้งแล้ง
• เมื่อพืชขาดโบรอนสิ่งที่พบเห็นได้ง่ายก็คือผลผลิตของพืชจะมีคุณภาพต่ำ ผลกระทบต่อการเจริญเติบโตมีค่อนข้างน้อยมาก
• พืชขาดโบรอนเมล็ดจะไม่สมบูรณ์ เช่น ข้าวโพดมีเมล็ดไม่เต็มฝักหรือไม่ออกฝักเลยก็ได้ในกรณีที่ขาดโบรอนอย่างรุนแรง ในฝ้ายสมอจะร่วงง่าย ในถั่วลิสงเนื้อในจะกลวง พืชบางชนิดจะถูกทำลายจากจั๊กจั่นด้วย

การแสดงอาการของพืชที่ขาดธาตุโบรอน

• ใบอ่อนขดงพืชจะมีสีซีดจาง อาการปลายใบเหลือง
• ใบจะเล็กกว่าปกติ แตกกิ่งก้านมากผิดปกติ ส่วนยอดของกิ่งก้านจะแห้งตาย
• เปลือกของลำต้นจะแตกง่าย
• ใบจะหนากว่าปกติและใบจะกรอบ ออกดอกยาก ดอกจะไม่สมบูรณ์
• ตาดอกจะไม่พัฒนา
• เนื้อของผลจะน้อยหรือผลกลวง
• ส่วนล่างของผลจะช้ำและต่อมาจะเน่า
• สำหรับผลไม้ที่รับประทานหวานจะมีความหวานน้อยกว่าปกติ
• ผลร่วงมาก
• การเจริญของระบบรากจะลดลง รากจะสั้นหนา แข็งกระด้าง แตกง่ายและปลายรากจะแห้งตาย

ธาตุสังกะสี

หน้าที่สำคัญของธาตุสังกะสี

• พืชดูดสังกะสีในรูปของสังกะสีคีเลทได้มากกว่าอยู่ในรูปอื่น ๆ และจะดูดในรูปของสังกะสีอิออนประจุบวก
• พืชต้องการสังกะสีเป็นจำนวนมากเมื่อเทียบกับธาตุอาหารเสริมพืชอื่น ๆ และจะสะสมไว้ที่ใบอ่อนมากกว่าใบแก่
• สังกะสีเป็นส่วนสำคัญในการสร้างฮอร์โมน ไอ.เอ.เอ.(Indole Acetic Acid) กรดอะมิโนและโปรตีนในพืช
  • ฮอร์โมนไอ.เอ.เอ. จะทำหน้าที่
    • กระตุ้นการขยายเซลล์และการเจริญเติบโตของลำต้น
    • กระตุ้นการแตกรากโดยเฉพาะในกิ่งปักชำ
    • กระตุ้นให้มีการแบ่งเซลล์เพื่อการเจริญเติบโต
    • กระตุ้นการแตกใบอ่อน
• สังกะสีจะทำงานประสานร่วมกับแมงกานีสในการช่วยให้พืชเจริญเติบโตเป็นปกติ
• สังกะสีส่งเสริมการสร้างฮอร์โมนจิบเบอเรลลิน(Gibberellin) ในพืชซึ่งกระตุ้นการแตกใบอ่อนและการทำให้เซลล์ของพืชยาวขึ้น
• สังกะสีเป็นส่วนประกอบของคลอโรฟีลล์(Ghlorophyll) หรือสีเขียวของพืช
• สังกะสีมีส่วนสำคัญในการสร้างแป้งในเมล็ดข้าว ช่วยให้เมล็ดข้าวแกร่ง
• สังกะสีช่วยให้พืชมีความต้านทานต่อโรคพืชต่าง ๆ
• สังกะสีช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้เป็นปกติในอากาศหนาวเย็น

สภาพแวดล้อมที่ทำให้พืชขาดธาตุสังกะสี

• พืชที่ได้รับปุ๋ยฟอสเฟตมมากจะทำให้ปริมาณของสังกะสีในพืชลดลง ดังนั้นเมื่อใส่ปุ๋ยฟอสเฟตมากจะต้องใส่สังกะสีเพิ่มมากขึ้นเช่นกัน
• ในดินที่ขาดสังกะสีเช่น ดินทราย ดินที่มีความเป็นกรดสูง ดินที่ใส่ปุ๋ยฟอสเฟตจำนวนมาก ดินที่มีการชะล้างสูง ดินที่มีอินทรีย์วัตถุต่ำ ดินที่ใส่ปุ๋ยมากเกินไปและดินที่ไถลึกเกิน 6 นิ้ว
• การปรับดินด้วยปูนขาวมากเกินไป
• การสูญเสียหน้าดินจากการปรับพื้นที่หน้าดิน การสร้างขั้นบันไดปลูกพืชหรือการพังทะลายของดิน
• การไถดินลึกเพื่อพลิกดินก็ทำให้เกิดการขาดสังกะสีได้ ระดับความลึกของหน้าดินประมาณ 6 นิ้วฟุตเป็นระดับที่สังกะสีจะเกิดประโยชน์สูงสุดกับพืช
• การปรับสภาพดินด้วยปูนในดินที่เป็นกรดจัดหรือดินเปรี้ยวจะนำไปสู่การขาดธาตุสังกะสีได้ เนื่องจากวิธีการนี้จะทำให้สังกะสีอยู่ในรูปของสังกะสีไฮดรอกไซด์ซึ่งละลายน้ำได้ยากมาก
• ธาตุเหล็กและแมงกานีสธาตุใดธาตุหนึ่งมีมากไปหรือน้อยไปก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ธาตุสังกะสีขาดในพืชได้
• การให้ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไปทำให้พืชขาดสังกะสีได้
• เกิดจากการเก็บเกี่ยวผลผลิตของพืชทำให้ฤดูกาลต่อมาพืชขาดสังกะสี
• อากาศเย็นทำให้พืชดูดใช้สังกะสีได้น้อย

การแสดงอาการของพืชที่ขาดธาตุสังกะสี

• แสดงอาการเหลืองระหว่างใบ
• ใบอ่อนจะมีเส้นกลางใบแตกเป็นเส้นย่อย ๆ
• เกิดจุดน้ำตาลที่ใบแก่ต่อมาจุดสีน้ำตาลจะขยายติดกันทำให้เป็นสีน้ำตาลทั้งใบ
• การเจริญเติบโตช้า
• ทำให้ผลผลิตสุกแก่ช้ากว่าปกติ
• ในพืชต้นเล็กถ้าขาดรุนแรงจะทำให้พืชตายได้
• ผลผลิตตกต่ำ