หน้าที่และความสำคัญของธาตุอาหารรองพืช

ธาตุอาหารรองพืช(Secondary Plant Nutrients) ประกอบไปด้วย ธาตุแคลเซียม(Calcium), ธาตุแมกนีเซียม(Magnesium), ธาตุกำมะถัน(Sulphur)

ธาตุแคลเซียม

• แคลเซียมเป็นส่วนสำคัญของโครงสร้างของเซลล์และช่วยให้เซลล์ของพืชทำงานได้เป็นปกติ
• พืชจะดูดแคลเซียมในรูปของอิออนทางระบบรากส่งผ่านทางท่อส่งน้ำในปริมาณมากและดูดทางท่ออาหารในปริมาณน้อยแล้วส่งขึ้นทุกส่วนของใบพืช
• แคลเซียมเข้าทางรากพืชได้มากกว่าทางใบพืชและแคลเซียมไม่เคลื่อนย้าย การให้แคลเซียมทางใบพืชจึงได้ประโยชน์น้อยกว่าการให้ทางรากพืชเพราะการให้ทางรากแคลเซียมจะถูกส่งไปทุกส่วนของพืชอย่างทั่วถึง
• ปริมาณของแคลเซียมจะอยู่ที่ใบพืชมากกว่าอยู่ในผลในอัตราส่วน 4.5 : 0.15
• แคลเซียมจะช่วยให้ท่อน้ำท่ออาหารพืชแข็งแรง ถ้าท่อน้ำท่ออาหารขาดแคลเซียมจะทำให้เซลล์ของท่อน้ำท่ออาหารแตกแยกจากกัน การส่งน้ำและอาหารไปสู่ใบพืชจะขาดประสิทธิภาพ
• แคลเซียมเป็นส่วนสำคัญในการทำให้การสร้างฮอร์โมนต่าง ๆ ของพืชเป็นไปตามปกติ เช่น ฮอร์โมนไซโตไคนินเพื่อให้เกิดตาดอก ถ้าพืชขาดแคลเซ๊ยมการสร้างฮอร์โมนของพืชก็จะลดลงกระทบต่อการออกดอกและการเจริญเติบโตของพืช
• ในผลไม้ถ้าแคลเซียมไม่เพียงพอเมื่อเก็บเกี่ยวแล้วจะเก็บไว้ได้ไม่นาน จะเน่าเสียหายเร็ว
• แคลเซียมจะสร้างระบบรากให้แข็งแรงดูดน้ำดูดอาหารได้ดีขึ้น ถ้าขาดแคลเซียมระบบรากจะอ่อนแอเซลล์ของรากจะแตกง่าย โรคทางดินก็จะเข้าสู่รากได้ง่าย
• แคลเซียมช่วยให้ระบบรากมีความต้านทานต่อดินเค็ม
• แคลเซียมจะช่วยให้การสะสมไนเตรทของพืชได้ดีขึ้นซึ่งช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้ดี โดยเฉพาะในช่วงที่พืชต้องการไนเตรทสูง
• ระบบรากของพืชจะไม่เจริญเติบโตรากจะสั้นถ้าขาดแคลเซียม โดยเฉพาะรากใหม่จะต้องการแคลเซียมสูง
• การขาดแคลเซียมในพืชจะทำให้การเคลื่อนย้ายแป้งและน้ำตาลในพืชลดลง เช่น การเคลื่อนย้ายแป้งและน้ำตาลจากใบไปสู่ผล
• แคลเซียมจะมมีความสัมพันธ์กับโบรอนเสมอ
• การพัฒนาของผลไม้ต้องการแคลเซียมในปริมาณน้อยแต่ต้องการอย่างสม่ำเสมอ
• การใช้ปุ๋ยเอ็น-พี-เค มากเท่าไหร่การขาดแคลเซียมก็จะมากขึ้นเพราะจะไม่เกิดความสมดุลของธาตุอาหารพืช
• การเสริมสร้างเซลล์และการแบ่งเซลล์ต้องการแคลเซียมอย่างต่อเนื่อง
• ในช่วงติดผลจะต้องการแคลเซียมมาก
• ช่วยลดการเนื้อแข็งกระด้างของผลไม้
• ช่วยให้การแตกของผลไม้ลดลง
• ช่วยให้การร่วงของผลไม้ลดลง

สภาพแวดล้อมที่พืชขาดธาตุแคลเซียม

• ในดินที่มีค่าของความเป็นกรดเป็นด่าง(pH) ระหว่าง 4.0-7.0 และ 8.5 ขึ้นไป
• เมื่อให้ธาตุไนโตรเจนมาก
• เมื่อพืชแตกใบอ่อน แม้ว่าใบแก่จะมีธาตุแคลเซียมทั้งนี้เนื่องจากธาตุแคลเซียมไม่เคลื่อนย้ายในพืชดังนั้นเมื่อพืชแตกใบอ่อนต้องให้ธาตุแคลเซียมอยู่เสมอ
• ธาตุแคลเซียมจะมีความสมดุลกับธาตุโบรอนและธาตุแมกนีเซียมในพืช ถ้าไม่มีความสมดุลระหว่างธาตุทั้ง 3 ชนิดพืชจะแสดงอาการผิดปกติ
• ธาตุแคลเซียมจะสูญเสียไปในดินกลายเป็นแคลเซียมคาร์บอเนตซึ่งพืชไม่สามารถดูดไปใช้ได้
• ในดินที่เป็นกรดจะตรึงธาตุแคลเซียมไว้ทำให้พืชไม่สามารถดูดไปใช้ได้

การแสดงอาการของพืชที่ขาดธาตุแคลเซียม

• ใบอ่อนที่แตกออกมาใหม่จะหดสั้นและเหี่ยว แม้ว่าใบเก่าจะมีธาตุแคลเซียมอยู่เนื่องจากธาตุแคลเซียมไม่เคลื่อนย้ายจากใบเก่าสู่ใบใหม่ ใบอ่อนที่ขาดธาตุแคลเซียมจะมีสีเขียวแต่ปลายใบจะเหลืองและเปลี่ยนเป้นสีน้ำตาลและตายในที่สุด
• ถ้าขาดธาตุแคลเซียมที่บริเวณขั้วหรือข้อต่อของผลจะทำให้เกิดแก๊สเอธีลีน(Ethylene) เป็นเหตุให้ผลร่วง
• พืชหลายชนิดที่ขาดธาตุแคลเซียม เช่น มะเขือเทศ พริก แตงกวาจะเกิดการเน่าที่ส่วนล่างผล ในผักขึ้นฉ่ายจะแสดงอาการไส้ดำ ในแครอทจะแสดงอาการฟ่ามที่หัว ในแอปเปิ้ลจะมีรสขม ในมันฝรั่งจะแสดงอาการเป็นสีน้ำตาลบริเวณกลางหัว ในพืชลงหัวต่าง ๆ เช่น ผักกาดหัว หอม กระเทียม จะแสดงอาการไม่ลงหัวหรือลงหัวไม่สมบูรณ์
• ในพืชไร่ ต้นจะแตกเป็นพุ่มแคระเหมือนพัด
• แสดงอาการที่รากคือ รากจะสั้น โตหนามีสีน้ำตาลดูดอาหารไม่ปกติ
• ในระยะพืชออกดอกติดผลถ้าพืชขาดแคลเซียมตาดอกและกลีบดอกจะไม่พัฒนา ดอกและผลจะร่วง

ธาตุแมกนีเซียม

• แมกนีเซียมเป็นธาตุอาหารที่มีความสำคัญทั้งต่อพืช คนและสัตว์ คนต้องการแมกนีเซียมประมาณ 0.3-0.4 มิลิกรัมต่อวัน วัว ควาย ต้องการสูงถึง 6 มิลิกรัมต่อวัน ถ้าคนขาดแมกนีเซียมจะทำให้ความจำเสื่อม กล้ามเนื้อเป็นตะคริวและเป็นเหตุของโรคหัวใจ วัวนมที่ขาดแมกนีเซียมจะเป็นโรคกระแตเวียน(Grass testany)
• พืชดูดแมกนีเซียมในรูปของอิออนประจุบวกโดยดูดผ่านทางระบบรากผ่านทางท่อน้ำในปริมาณมากกว่าท่ออาหาร
• เป็นตัวจักรสำคัญในการเสริมสร้างคลอโรฟีลล์(Chlorophyll) หรือความเขียวของพืชทำให้พืชมีความเขียวสดใส ความเขียวในพืชเป็นส่วนสำคัญในการปรุงอาหารของพืช พืชที่ขาดแมกนีเซียมจะไม่เจริญเติบโต การออกดอกน้อยหรือไม่ออกดอกเพราะขาดตัวปรุงอาหารให้เป็นโปรตีน เป็นแป้ง เป็นน้ำตาล
• ช่วยให้ปุ๋ยฟอสเฟตทำงานได้ดีขึ้น
• เคลื่อนย้ายในพืชได้ดี
• มีส่วนสำคัญในการสังเคราะห์แสง
• มีส่วนสำคัญต่อพืชอาหารสัตว์
• มีส่วนสำคัญเกี่ยวกับการสุก การแก่ของผลผลิต
• ช่วยให้พืชเจริญเติบโตได้เป็นปกติในช่วงที่มีอากาศหนาวเย็น
• ช่วยให้พืชมีความต้านทานต่อโรคพืชต่าง ๆ
• ช่วยให้พืชเพิ่มการใช้ธาตุเหล็กมากยิ่งขึ้น
• พืชต้องการแมกนีเซียมมากในช่วงที่มีอากาศหนาวเย็น
• พืชต้องการแมกนีเซียมมากในระยะที่พืชแตกใบอ่อน
• แมกนีเซียมและแคลเซียมจะต้องสมดุลกันอยู่เสมอ ถ้าให้ธาตุแคลเซียมมากจะทำให้ขาดแมกนีเซียม
• การให้ปุ๋ยโพแทสเซียมมากก็ต้องให้แมกนีเซียมมมากด้วยควบคู่กันไป
• ในพืชอาหารสัตว์ เช่น หญ้าเลี้ยงสัตว์เมื่อได้รับปุ๋ยไนโตรเจนมาก เมื่อสัตว์กินเข้าไปจะเกิดอาการเป็นพิษจากไนเตรท ดังนั้นถ้าให้ปุ๋ยไนโตรเจนต้องให้แมกนีเซียมควบคู่กันไปด้วยเพื่อให้เกิดความสมดุลกัน ป้องกันการเกิดปัญหาขาดธาตุแมกนีเซียมที่เป็นบ่อเกิดโรคไนเตรทเป็นพิษ

สภาพแวดล้อมที่พืชขาดแมกนีเซียม

• ในดินที่มีความเป็นกรดเป็นด่างระหว่าง 4.0-6.0 และ 8.0 ขึ้นไป
• การให้ธาตุแมกนีเซียมแก่พืชอย่างพอเพียงมิได้ขั้นอยู่กับการให้ความสมบูรณ์แก่พืชในระดับความต้องการของพืชต่อธาตุแมกนีเซียมเท่านั้น แต่ต้องคำนึงถึงอัตราส่วนของแมกนีเซียมและแคลเซียมอีกด้วย เพราะพืชจะมีความอ่อนไหวในเรื่องนี้เป็นอย่างมาก การให้ธาตุแคลเซียมมากเกินไปเมื่อไม่สัมพันธ์กันกับแมกนีเซียมก็จะทำให้พืชขาดแมกนีเซียมได้และผลก็เกิดได้เช่นกันในทางตรงกันข้าม
• การให้โพแทสเซียมมากเกินไปก็เป็นปัญหาที่สำคัญของการขาดธาตุแมกนีเซียม เนื่องจากการดูดซับของแมกนีเซียมถูกรบกวนที่บริเวณรอบ ๆ ของรากฝอยของพืช
• สารละลายแมกนีเซียมมที่อยู่ในดินรากพืชจะดูดซับโดยการซึมผ่านเข้าไป จะมีการแก่แย่งหรือการแข่งขันกันเข้าไปในต้นพืชที่รากอันเกิดจากไนโตรเจน แคลเซียมและโดยเฉพาะอย่างยิ่งโพแทสเซียมทำให้พืชดูดใช้แมกนีเซียมได้น้อยหรือไม่ได้เลย ฉะนั้นเมื่อพืชดูดใช้ไนโตรเจนอย่างรวดเร็วจะเกิดความไม่สมดุลระหว่างไนโตรเจน แคลเซียม แมกนีเซียมและธาตุอาหารอื่น ๆ ได้ปัญหานี้ที่เราเรียกว่าการเกิดพิษจากไนเตรทตัวอย่างเช่น การเกิดในทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์
• อากาศเย็นทำให้พืชกับแมกนีเซียมมีปัญหา
• โซเดียม(เกลือ) สูงในดินจะยับยั้งการให้แมกนีเซียม
• พืชที่ปลูกเป็นแถวต้องการใช้แมกนีเซียมมากที่สุดในช่วงแรกของการเจริญเติบโต
• พืชไม้ผลต้องการแมกนีเซียมในปริมาณสูงกว่าพืชที่กล่าวมาแล้วและต้องการมากช่วงรัดใบอ่อน

• ใบแก่จะมีสีซีดจางไม่เขียวสดใสและเมื่อแตกใบอ่อนก็จะมีสีซีดจางด้วย และเนื่องจากแมกนีเซียมสามารถเคลื่อนย้ายจากใบแก่สู่ใบอ่อนได้เมื่อใบแก่ขาดแมกนีเซียมใบอ่อนก็จะขาดด้วย ต่อไปใบจะเหลืองแล้วเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและตายในที่สุด
• ในพืชต้นเล็ก ต้นจะแคระแกร็น ใบเหลือง เติบโตช้า
• จะทำให้ผลสุกแก่ช้าและผลผลิตตกต่ำ
• ในพืชตระกูลถั่วจะทำให้พืชไม่ค่อยลงฝัก และทำให้แบคทีเรียที่รากถั่วไม่จับธาตุไนโตรเจนไว้ได้ดีเท่าที่ควร
• ในพืชอาหารสัตว์จะทำให้ผลผลิตต่ำและทำให้พืชอาหารสัตว์เป็นพิษ

ธาตุกำมะถัน

• ธาตุกำมะถันเป็นวัตถุดิบที่มีความสำคัญในเชิงอุตสาหกรรมโดยเฉพาะในการผลิตปุ๋ยเคมีจะต้องมีกำมะถันเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ นอกจากนี้ธาตุกำมะถันยังมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืชหลายชนิดและมีพืชหลายชนิดที่ต้องการกำมะถันมากเป็นพิเศษ เช่น กาแฟ อ้อย ปาล์มน้ำมัน พืชตระกูลถั่วที่เป็นอาหารสัตว์และพืชผักต่าง ๆ
• ธาตุกำมะถันเป็นส่วนประกอบของกรดอะมิโน(Amino acids) พืชต้องการธาตุกำมะถันเพื่อสังเคราะห์กรดอะมิโนที่สำคัญ 3 ชนิด คือ ซีสติน(Cystine), ซีสเตอีน(Cysteine), และเมททิโอนีน(Methionine)
• กำมะถันช่วยในการควบคุมชนิดและโครงสร้างของเม็ดสีคลอโรพลาสต์ ซึ่งภายในประกอบด้วยคลอโรฟีลล์เป็นแหล่งที่พบกำมะถันสะสมอยู่มาก ดังนั้นเมื่อพืชขาดกำมะถันปริมาณคลอโรฟีลล์จึงลดลงทำให้มีสีเหลืองซีด
• ส่งเสริมความแข็งแรงในการเจริญเติบโตของพืช ช่วยให้พืชทนทานต่ออุณหภูมิที่เย็นและต้านทานต่อโรคหลายชนิด
• มีส่วนสำคัญในการเกิดน้ำมันพืชและสารระเหยในหัวหอมและกระเทียม
• สนับสนุนการเกิดปมที่รากของพืชตระกูลถั่วและกระตุ้นการสร้างเมล็ด

สภาพแวดล้อมที่พืชขาดกำมะถัน

• ในดินที่มีค่าของความเป็นกรดเป็นด่าง 4.0-6.0
• ในดินที่มีค่าอินทรีย์วัตถุต่ำกว่า 1% อินทรีย์วัตถุเป็นแหล่งสำรองของธาตุกำมะถันได้แก่ พวกซากพืชซากสัตว์ ผลจากการหักล้างถางพงป่ามาเป็นที่เพาะปลูกการเกษตรจะทำให้ดินสูญเสียอินทรีย์วัตถุเร็วขึ้น
• การใช้ปุ๋ยสูตรที่มีความเข้มข้นของธาตุอาหารสูงจะทำให้เกิดการขาดธาตุกำมะถัน เช่น ปุ๋ยแอมโมเนียฟอสเฟต(MAP) ไดแอมโมเนียมฟอสเฟต(DAP) หรือทริปเปิลซูเปอร์ฟอสเฟต(TSP)

การแสดงอาการของพืชที่ขาดกำมะถัน

• พืชจะแคระแกร็นหยุดการเจริญเติบโต
• ใบอ่อนจะมีสีเขียวจางลงรวมทั้งเส้นใบจะมีสีจางลงด้วย แต่ในใบแก่จะยังมีสีเขียวเข้ม
• ถ้าพืชขาดธาตุกำมะถันมากพืชจะพัฒนาการเจริญเติบโตได้ช้า
• ลำต้นพืชจะสั้นและแคบเข้า ใบยอดจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง
• ในพืชตระกูลถั่วการตรึงธาตุไนโตรเจนที่ปมรากจะลดลงทั้งขนาดและจำนวนปม